Thuê người bản xứ: bốn nghĩa vụ lao động phải biết trước khi ký người đầu tiên

Mở công ty ở nước mới thì thủ tục đăng ký là phần dễ. Ngưỡng cửa thật sự là khi bạn thuê người đầu tiên — vì từ lúc đó bạn bước vào một hệ thống nghĩa vụ mà ở Việt Nam thường lỏng hơn nhiều.

🔴 Sai về lao động tốn kém hơn sai về thuế. Thuế sai thì nộp bổ sung kèm phạt; lao động sai có thể thành vụ kiện, bồi thường, và ở một số nơi ảnh hưởng tới giấy phép của doanh nghiệp lẫn tư cách cư trú của bạn.

Bốn nhóm nghĩa vụ

Chi phí thật của một nhân viên

Con số bạn cần để lập ngân sách không phải mức lương thoả thuận, mà là tổng của:

1. Lương gộp theo hợp đồng
2. Phần đóng góp bắt buộc của doanh nghiệp — hỏi bằng tỷ lệ phần trăm trên lương gộp
3. Ngày nghỉ có lương và ngày lễ — bạn trả lương cho cả những ngày không làm việc
4. Chi phí bắt buộc khác: bảo hiểm tai nạn, khám sức khoẻ định kỳ, đào tạo an toàn ở một số ngành

✅ Hỏi kế toán tại chỗ đúng một câu: "Để nhân viên nhận về X, tổng chi phí của doanh nghiệp là bao nhiêu?" Con số đó mới là con số để bạn quyết định thuê mấy người.

Chấm dứt hợp đồng: phần khác nhiều nhất so với Việt Nam

• Không phải muốn cho nghỉ lúc nào cũng được. Nhiều nước đòi lý do thuộc danh sách hợp pháp và thủ tục có văn bản.
• Thời gian báo trước thường tăng theo thâm niên và phải trả lương trong thời gian đó.
• Trợ cấp thôi việc có thể là nghĩa vụ luật định, không phải thoả thuận thiện chí.
• ⚠️ Thời gian thử việc là cửa sổ dễ nhất để kết thúc quan hệ lao động — nhưng cửa sổ đó có hạn và phải ghi rõ trong hợp đồng ngay từ đầu.

Ba việc nên làm trước khi ký người đầu tiên

1. Thuê dịch vụ tính lương tại chỗ. Đây là khoản tiền nhỏ đổi lấy việc không sai ở phần bị phạt nặng nhất.
2. Dùng mẫu hợp đồng do luật sư địa phương soạn, đừng dịch mẫu Việt Nam sang.
3. Hỏi về nghĩa vụ khi thuê người nước ngoài nếu bạn định tuyển người không phải công dân — đây là nhóm quy định riêng, chặt hơn.

Phần mở công ty ở bài riêng; phần giữ doanh nghiệp trong nước ở bài về giữ công ty ở Việt Nam.

Lưu ý về bài viết này

Luật lao động khác nhau rất nhiều giữa các nước và thay đổi theo thời gian. Bài này nêu bốn nhóm nghĩa vụ và cách tính chi phí thật, không thay thế tư vấn pháp lý tại nước bạn kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp